Praca magisterska z fizjoterapii to nie to samo, co praca z humanistyki. Masz pacjenta, masz interwencję, masz pomiar – i każdy z tych elementów musi być opisany tak, żeby inny fizjoterapeuta mógł dokładnie powtórzyć to, co zrobiłeś. To jest sedno dobrej pracy w naukach o zdrowiu.
Przez kilka lat redaguję prace z fizjoterapii, rehabilitacji ruchowej i pokrewnych kierunków. Widzę te same błędy w kółko: brak uzasadnienia dla doboru skali oceny, randomizacja opisana w jednym zdaniu bez żadnych szczegółów, rozdział wyników wmieszany z dyskusją. Albo odwrotnie – tysiące słów w przeglądzie literatury, a metodologia na czterech stronach.
Ten przewodnik jest dla Ciebie, jeśli zaczynasz pisać pracę magisterską z fizjoterapii, rehabilitacji ruchowej, kinezyterapii lub podobnego kierunku i chcesz wiedzieć, jak zaplanować badanie, jakich narzędzi użyć i jak to wszystko opisać tak, żeby promotor i recenzent nie mieli do czego się przyczepić.
Jakie rodzaje prac pisze się w fizjoterapii
Zanim zaczniesz, ustal typ pracy – bo od tego zależy cała struktura metodologiczna.
RCT (randomizowane badanie kontrolowane)
To złoty standard w ocenie skuteczności interwencji fizjoterapeutycznych. Celujesz w to, jeśli chcesz porównać dwie lub więcej metod leczenia – na przykład PNF kontra trening siłowy przy niestabilności stawu kolanowego.
RCT wymaga: randomizacji uczestników do grup, grupy kontrolnej (placebo, brak leczenia lub inna interwencja), oślepienia (przynajmniej oceniającego wyniki), kalkulacji liczebności próby przed badaniem i zgody komisji bioetycznej. To poważne badanie i praca z RCT liczy się w świecie naukowym zupełnie inaczej niż prosta ocena przed/po bez grupy kontrolnej.
Badanie kohortowe lub przekrojowe
Obserwujesz grupę pacjentów w czasie (kohorta) albo robisz pomiar w jednym momencie (przekrojowe). Dobrze nadaje się do oceny jakości życia w konkretnej dysfunkcji, analizy czynników ryzyka lub opisania profilu pacjentów z danym rozpoznaniem.
To prostsze do przeprowadzenia niż RCT, ale masz mniej możliwości do wyciągania wniosków przyczynowo-skutkowych. Promotor zazwyczaj o tym wie – więc Ty też powinieneś.
Przegląd systematyczny z metaanalizą
Nie zbierasz własnych pacjentów. Zbierasz badania – szukasz je systematycznie w PubMed, PEDro, Cochrane, CINAHL, Embase, zapisujesz strategię wyszukiwania, filtrujesz według kryteriów inkluzji i ekskluzji, oceniasz jakość metodologiczną (skala PEDro dla RCT, Newcastle-Ottawa dla badań obserwacyjnych) i, jeśli dane na to pozwalają, robisz metaanalizę statystyczną.
To praca biblioteczna, ale metodologicznie bardzo wymagająca. Nieprawidłowo przeprowadzony przegląd systematyczny jest gorszy niż dobrze zrobione badanie na 20 pacjentach.
Ocena jakości życia w dysfunkcji
Opisujesz, jak dana choroba lub uszkodzenie wpływa na życie pacjentów. Używasz standaryzowanych kwestionariuszy (SF-36, EQ-5D-5L, WHOQOL-BREF), często uzupełniasz o skale specyficzne dla schorzenia (KOOS w patologiach kolana, NDI w dolegliwościach szyjnych).
Analiza chodu i ruchu
Tu wchodzisz w instrumentarium: systemy motion capture (Vicon, OptiTrack), platformy dynamometryczne (AMTI, Kistler), analiza wideo 2D. Opisujesz parametry przestrzenno-czasowe chodu (kadencja, długość kroku, prędkość), kinetykę (momenty sił w stawach) lub kinematykę (zakresy ruchu). Wymaga dostępu do laboratorium ruchu.
Kinezyterapia w chorobach przewlekłych
Oceniasz skuteczność programu ćwiczeń (lub konkretnej techniki) u pacjentów z chorobą przewlekłą – POChP, cukrzycą typu 2, przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa, stwardnieniem rozsianym, po udarze. Mierzysz wydolność, sprawność funkcjonalną, ból, jakość życia. Często projekt quasi-eksperymentalny bez randomizacji, bo nie zawsze da się jej przeprowadzić w warunkach klinicznych.
Zanim zaczniesz rekrutować pacjentów – komisja bioetyczna
To jest najczęściej pomijany krok przez studentów i najpoważniejszy błąd organizacyjny, jaki można popełnić.
Jeśli Twoja praca obejmuje badania z udziałem ludzi, potrzebujesz zgody komisji bioetycznej (KE) jednostki naukowej lub szpitala, gdzie pracujesz. Bez tej zgody nie możesz rekrutować uczestników, a recenzent ma prawo odrzucić pracę jako nieetyczną.
Kilka rzeczy, które musisz wiedzieć:
- Złóż wniosek do KE przed rekrutacją, nie w trakcie ani po
- KE ocenia formularz świadomej zgody uczestnika, protokół badania, schemat randomizacji i sposoby przechowywania danych osobowych
- Czas rozpatrzenia: 4-8 tygodni, zależnie od uczelni – zaplanuj to z wyprzedzeniem
- Numer zgody KE musisz podać w pracy (zwykle w rozdziale metodologicznym, w części „Aspekty etyczne”)
- Jeśli badanie jest czysto obserwacyjne i opiera się na anonimowych kwestionariuszach bez danych medycznych, niektóre KE mają uproszczoną procedurę – zapytaj promotora
Rekrutacja i randomizacja – jak to zrobić porządnie
Opis rekrutacji musi być na tyle szczegółowy, żeby czytelnik mógł ocenić, czy Twoja próba jest reprezentatywna i czy wyniki da się uogólnić.
Kryteria inkluzji i ekskluzji
Zapisz je precyzyjnie. Nie „pacjenci z bólem kręgosłupa”, ale „pacjenci z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa (powyżej 12 tygodni) w wieku 25-65 lat, bez radiologicznych cech dyskopatii z uciskiem na struktury nerwowe, bez przebytych zabiegów operacyjnych kręgosłupa w ostatnich 5 latach, bez aktywnej neoplazji, z zachowaną zdolnością do samodzielnego chodu”.
Każde kryterium ma uzasadnienie – albo bezpieczeństwo pacjenta, albo czystość grupy badanej, albo eliminacja zmiennych zakłócających.
Randomizacja
W pracy magisterskiej najczęściej stosuje się dwie metody:
Sealed envelope (koperty z losowaniem): przygotowujesz zaklejone koperty z przydziałem do grupy (A lub B), pacjent losuje kopertę po wyrażeniu zgody. Prosto, tanio, czytelnie opisane w literaturze. Słabość: ktoś może próbować „wybrać” odpowiednią kopertę.
Minimizacja: komputer lub algorytm przydziela uczestnika do grupy tak, żeby wyrównać wybrane cechy (wiek, płeć, nasilenie objawów) między grupami. Trudniejsza technicznie, ale daje lepiej wyrównane grupy przy małych liczebnościach.
Schemat randomizacji opisujesz w metodologii. Dołącz rysunek CONSORT (diagram przepływu uczestników przez badanie) – to standard w każdym RCT i większości recenzentów go oczekuje.
Oślepienie (blinding)
- Single blind: pacjent nie wie, do której grupy należy (trudne w fizjoterapii, bo zwykle widzi, co z nim robisz)
- Double blind: pacjent i terapeuta nie wiedzą o przydziale (praktycznie niemożliwe przy aktywnych interwencjach fizjoterapeutycznych)
- Oceniający ślepy (assessor-blinded): to najczęstszy i najbardziej realistyczny standard w fizjoterapii – osoba wykonująca pomiary nie wie, do której grupy należy badany
W pracy napisz wprost, kto był ślepy i dlaczego nie udało się osiągnąć pełnego podwójnego oślepienia. Recenzent to rozumie – fizjoterapia to nie farmakologia.
Wyślij fragment tekstu, bezpłatną wycenę otrzymasz w 24 h. Poprawki bez limitu w cenie usługi.
Kalkulacja liczebności próby
To jeden z tych fragmentów, który studenci piszą na ostatnią chwilę i często piszą go błędnie.
Kalkulację liczebności próby robisz przed badaniem, żeby ustalić, ile osób musisz zrekrutować, żeby wykryć istotny klinicznie efekt z odpowiednią mocą statystyczną.
Standardowe założenia:
- alfa = 0,05 (prawdopodobieństwo błędu I rodzaju, czyli fałszywie dodatniego wyniku)
- beta = 0,20 (prawdopodobieństwo błędu II rodzaju), co daje moc 1 – beta = 0,80 (80%)
- Efekt, który chcesz wykryć (effect size, d Cohena) – bierzesz z literatury lub z pilotażu
Program do kalkulacji: G*Power 3.1 (bezpłatny, dostępny na gpower.hhu.de). Wybierasz test (np. t-test dla prób niezależnych, ANOVA, test Wilcoxona), wpisujesz alfa, moc i oczekiwany efekt, program podaje minimalną liczebność.
Wynik zapisujesz w metodologii, na przykład: „Na podstawie danych z badania [autor, rok], oczekiwany efekt interwencji wynosi d = 0,65. Przy alfa = 0,05 i mocy 0,80 obliczono minimalną liczebność grupy na n = 40 na ramię, łącznie n = 80 uczestników. Uwzględniając spodziewany dropout 15%, zaplanowano rekrutację n = 92 osób.”
Jeśli w trakcie badania straciłeś uczestników (dropout), opisz to w diagramie CONSORT i w analizie – czy stosujesz ITT (intention-to-treat, analizujesz wszystkich, których zrandomizowałeś) czy PP (per-protocol, analizujesz tylko tych, którzy ukończyli badanie). ITT jest bezpieczniejszy metodologicznie.
Narzędzia oceny – skale funkcjonalne, testy i pomiary
To jest serce rozdziału metodologicznego w pracach z fizjoterapii. Musisz uzasadnić każde narzędzie: dlaczego je wybrałeś, czy jest walidowane, jakie ma właściwości psychometryczne (rzetelność, trafność, minimalną istotną różnicę kliniczną – MCID).
Skale funkcjonalne (outcomes)
FIM (Functional Independence Measure): 18 pozycji, ocena funkcji motorycznych i poznawczych od 1 (pełna zależność) do 7 (pełna niezależność). Stosuje się w rehabilitacji po udarze, urazach rdzenia kręgowego, TBI.
Skala Barthel: 10 czynności dnia codziennego, maksymalnie 100 punktów. Prosta, szybka, walidowana w wielu językach. Dobra dla populacji geriatrycznej i po udarze.
Skala Tinetti: ocena równowagi i chodu, maks. 28 punktów (16 + 12). Wynik poniżej 19 – wysokie ryzyko upadku. Przydatna w geriatrii i neurologii.
Berg Balance Scale (BBS): 14 zadań równoważnych, 0-4 pkt każde, łącznie maks. 56 pkt. BBS poniżej 45 – ryzyko upadku. MCID wynosi 3-7 punktów w zależności od populacji.
WOMAC (Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index): ból, sztywność, funkcja fizyczna – dla pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego i kolanowego. 24 pytania, wersja numeryczna 0-10 lub Likerta.
KOOS (Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score): 42 pytania, 5 podskali (ból, objawy, ADL, sport/rekreacja, jakość życia). Bardziej szczegółowy niż WOMAC dla młodszych, aktywnych pacjentów z patologią kolana.
NDI (Neck Disability Index): 10 pytań, 0-50 pkt, ocena niepełnosprawności w dolegliwościach kręgosłupa szyjnego. MCID to zazwyczaj 7,5 punktu (15%).
ODI (Oswestry Disability Index): analogicznie dla kręgosłupa lędźwiowego, 10 pytań, 0-50 pkt lub wyrażone jako procent niepełnosprawności. Standard w badaniach LBP.
VAS/NRS (ból): Visual Analogue Scale to 10-centymetrowa linia, NRS to skala numeryczna 0-10. Różnica między nimi jest niewielka, ale NRS jest prościa w tele-ocenie. MCID dla bólu: zazwyczaj 1,5-2 pkt w skali NRS.
Testy funkcjonalne
6MWT (Six-Minute Walk Test): pacjent chodzi przez 6 minut po wyznaczonej trasie, mierzysz dystans w metrach. Standard w ocenie wydolności wysiłkowej w POChP, kardiologii, po udarze, w SM. Protokół ATS (2002) – trzymaj się go dokładnie.
TUG (Timed Up and Go): pacjent wstaje z krzesła, chodzi 3 metry, wraca, siada – mierzysz czas w sekundach. Powyżej 12-14 sekund to ryzyko upadku u osób starszych. Prosty, ale ma dużą zmienność między badaczami – używaj stopera i standardowego krzesła.
30s CST (30-Second Chair Stand Test): ile razy pacjent wstanie z krzesła w 30 sekund bez pomocy rąk. Ocena siły mięśni kończyn dolnych i ryzyka upadku u seniorów.
10MWT (10-Metre Walk Test): prędkość chodu na dystansie 10 metrów, uwzględniasz rozruch (mierzysz środkowe 10 m ze startu na 14 m). Podajesz wynik w m/s lub m/min. Dobry wskaźnik funkcji w udarze i neurologii.
Pomiary instrumentalne
Dynamometria izometryczna/izokinetyczna: Cybex, Biodex – moment siły mięśniowej w N·m, stosunek agonista/antagonista (np. Q:H dla kolana). Wymagają kalibracji i standaryzowanej pozycji badanego.
Goniometria: kąt ruchu w stawie, goniometr ręczny lub inklinometr cyfrowy. Rzetelność międzybadaczowa dla stawu kolanowego ICC > 0,85 przy zachowaniu standaryzacji. Opisz sposób pozycjonowania i punkty anatomiczne.
Stabilometria (COP, Center of Pressure): platforma balansowa (np. Zebris, Kistler), mierzysz wychylenia środka nacisku w mm lub cm2 podczas stania. Parametry: droga COP, powierzchnia elipsy, prędkość COP. Przydatna w ocenie równowagi posturalnej.
Analiza chodu Vicon/AMTI: laboratoryjna, trójwymiarowa analiza ruchu i sił reakcji podłoża. Wymaga laboratorium biomechanicznego, kalibracji systemu, naklejenia markerów. Złożona statystycznie, ale daje najdokładniejsze dane.
Kwestionariusze jakości życia
SF-36: 36 pytań, 8 podskali (funkcjonowanie fizyczne, ograniczenia z powodów fizycznych, ból, zdrowie ogólne, witalność, funkcjonowanie społeczne, ograniczenia z powodów emocjonalnych, zdrowie psychiczne), 2 sumaryczne (PCS, MCS). Szeroko stosowany, łatwy w porównaniu z literaturą.
EQ-5D-5L: 5 wymiarów po 5 stopniach + VAS ogólnego zdrowia 0-100. Krótki, ale dobry do analiz ekonomicznych (QALY). Wymaga licencji EuroQol Group (bezpłatna dla badań niekomercyjnych).
WHOQOL-BREF: 26 pytań, 4 domeny (fizyczna, psychologiczna, relacje społeczne, środowisko). Wersja skrócona WHOQOL-100. Dobra do porównań między populacjami i kulturami.
Opis interwencji fizjoterapeutycznych – jak to napisać
To jest drugi najczęstszy problem w pracach, które redaguję. Studenci piszą „zastosowano terapię PNF przez 6 tygodni” i na tym koniec. Recenzent ma prawo pytać: jakie wzorce? Z jakim oporem? Ile powtórzeń? W jakiej pozycji?
Każda interwencja fizjoterapeutyczna musi być opisana tak, żeby dało się ją odtworzyć. Zasada nazywa się reproducibility – jeśli opis nie pozwala odtworzyć interwencji, praca traci wartość naukową.
PNF (Proprioceptive Neuromuscular Facilitation)
Podaj: wzorzec (np. kończyna górna D1 zgięcie, kończyna dolna D2 wyprost), technikę (rytmiczne inicjowanie ruchu, trzymaj-rozluźnij, kombinacja skurczów izometrycznych), pozycję pacjenta, czas trwania jednej serii, liczbę serii i przerwy, czas trwania całej terapii (np. 3 razy w tygodniu przez 6 tygodni, 45 minut sesja).
McKenzie (Mechaniczne Diagnozowanie i Terapia, MDT)
Określ preferencję kierunkową pacjenta (np. wyprostu), zastosowany ruch (centralyzacja bólu przez wyprostu w leżeniu przodem – proc. McKenziego „Prop”), liczbę powtórzeń (zwykle 10 x 10 razy dziennie), postęp w leczeniu (dodanie ćwiczeń w staniu po 2 tygodniach po centralzacji bólu).
NDT Bobath
Opisz cel (np. normalizacja napięcia posturalnego), punkty kluczowe (bark, miednica), zastosowane facilitacje, sekwencję aktywności (np. rotacja tułowia w siedzie z facilitacją kończyny górnej zajętej), czas i częstotliwość.
Terapia manualna
Technika (mobilizacja stawu skokowego – stopień III/IV wg Maitlanda, kierunek – trakacja, ruch ślizgowy tylny), liczba powtórzeń (3 x 60 s lub 3 x 10 powtórzeń), pozycja pacjenta, stabilizacja kończyny.
Fizykoterapia (TENS, US, magnes, laser)
TENS: częstotliwość (80-100 Hz konwencjonalny lub 2-4 Hz akupunkturowy), szerokość impulsu (100-200 µs), intensywność (próg czucia lub sensomotoryczny), czas ekspozycji (20-30 min), liczba zabiegów.
Ultradźwięki: częstotliwość (1 MHz dla tkanek głębokich, 3 MHz dla powierzchownych), intensywność (0,5-1,5 W/cm2 ciągłe lub 1:4 pulsacyjne), ERA głowicy, czas na pole (5-10 cm2 przez 5 min), substancja sprzęgająca.
Trening siłowy – podaj konkretne parametry
„Trening siłowy” bez parametrów to nie opis protokołu. Napisz:
- Ćwiczenia: przysiady, leg press, wyprosty kolana na maszynie
- Obciążenie: 70% 1RM (do wyznaczenia na początku lub na podstawie testu 5RM)
- Objętość: 3 serie x 12 powtórzeń
- Przerwy: 90 sekund między seriami
- Częstotliwość: 3 razy w tygodniu
- Progresja: zwiększenie obciążenia o 5% po osiągnięciu 3 x 12 z poprawną techniką przez 2 kolejne treningi
Analiza statystyczna
Wybór testu statystycznego zależy od charakteru danych i projektu badania. Kilka podstawowych zasad:
Dane parametryczne (rozkład normalny, test Shapiro-Wilka): t-test dla prób zależnych (pomiar przed/po w jednej grupie), t-test dla prób niezależnych (porównanie dwóch grup), ANOVA dla jednego czynnika (trzy lub więcej grup), ANOVA z powtarzanymi pomiarami (kilka punktów czasowych w jednej lub wielu grupach).
Dane nieparametryczne lub skale porządkowe: test Wilcoxona (zamiast t-testu zależnego), test Manna-Whitneya (zamiast t-testu niezależnego), Kruskal-Wallis (zamiast ANOVA).
Zmienne kategoryczne: test chi-kwadrat lub dokładny test Fishera dla porównania proporcji.
Korelacje: r Pearsona (parametryczna), rho Spearmana (nieparametryczna).
Do analiz statystycznych najczęściej używa się: SPSS (dostępny na uczelni), Statistica, R (bezpłatny), MedCalc.
Przy każdym teście podaj: wartość statystyki testowej (t, F, U, chi2), stopnie swobody, p-value i wielkość efektu (d Cohena, eta2, r). Sama wartość p to za mało – recenzenci coraz częściej wymagają effect size.
Dla narzędzi oceny podaj ICC (Intraclass Correlation Coefficient) lub kappa Cohena, żeby opisać rzetelność pomiarów.
Struktura rozdziałów – co gdzie
Wstęp (5-8 stron)
Uzasadnienie wyboru tematu – dlaczego ten problem jest istotny klinicznie i populacyjnie. Epidemiologia schorzenia (ile osób, jakie koszty, jakie ograniczenia). Dotychczasowy stan wiedzy (co wiadomo, czego nie wiadomo). Cel pracy i pytania badawcze (lub hipotezy). Nie wchodź jeszcze w metodologię.
Przegląd piśmiennictwa (15-25 stron)
Zebranie i synteza literatury. Nie streszczaj artykuł po artykule – grupuj według tematów. Opisz, co mówi literatura na temat: patofizjologii schorzenia, metod oceny stosowanych w badaniach, wyników interwencji fizjoterapeutycznych. Zakończ luką w badaniach, którą wypełnia Twoja praca.
Materiał i metody (15-20 stron)
Projekt badania (np. jednoośrodkowe, randomizowane badanie z grupą kontrolną). Charakterystyka ośrodka badań. Kryteria inkluzji i ekskluzji. Rekrutacja i randomizacja. Charakterystyka demograficzna i kliniczna grup (tabela). Opis interwencji. Opis narzędzi oceny i harmonogram pomiarów. Analiza statystyczna. Aspekty etyczne (numer zgody KE, data, poinformowana zgoda).
Wyniki (10-15 stron)
Tylko dane, żadnych interpretacji. Tabele z wartościami deskryptywnymi (M ± SD lub mediana z IQR). Wyniki testów statystycznych z p-value i effect size. Diagram CONSORT (jeśli RCT). Wykresy – czytelne, z osiami opisanymi po polsku, z jednostkami.
Dyskusja (10-15 stron)
Porównanie wyników z literaturą. Wyjaśnienie zbieżności i rozbieżności. Mocne strony badania. Ograniczenia (nie ukrywaj ich – recenzent je i tak znajdzie, lepiej żebyś pokazał, że je widzisz). Implikacje kliniczne. Kierunki dalszych badań.
Wnioski (1-2 strony)
Konkretne zdania odpowiadające na pytania badawcze lub weryfikujące hipotezy. Nie powtarzaj dyskusji. Nie pisz ogólnie „wyniki potwierdzają skuteczność fizjoterapii” – napisz, co konkretnie potwierdziły, w jakiej grupie, w jakim zakresie.
Najczęstsze błędy w pracach z fizjoterapii
Brak grupy kontrolnej. „Badałem 20 pacjentów przed i po 6-tygodniowej terapii, wyniki się poprawiły.” Ale skąd wiesz, że to efekt terapii, a nie spontaniczna remisja, efekt Hawthorne’a albo regresja do średniej? Nawet historyczna lub nieaktywna grupa kontrolna jest lepsza niż jej brak.
Skale bez uzasadnienia. Wybrałeś KOOS, bo kolano, albo ODI, bo kręgosłup. Napisz, dlaczego akurat ta skala w tej populacji, jaką ma rzetelność (ICC, alfa Cronbacha), jaka jest MCID – minimalna istotna różnica kliniczna, czyli ile punktów zmiana musi wynosić, żeby była klinicznie znacząca, a nie tylko statystycznie.
Statystyczna istotność bez efektu klinicznego. p < 0,05 to nie to samo, co „interwencja działa”. Przy dużej próbie możesz uzyskać p < 0,001 dla różnicy, która klinicznie nie ma znaczenia. Podawaj effect size i MCID.
Opis interwencji bez możliwości odtworzenia. Patrz sekcja wyżej – każda interwencja musi być opisana parametrycznie.
Dyskusja wmieszana z wynikami. Rozdział wyników to dane. Rozdział dyskusji to interpretacja. Zdania w stylu „wyniki pokazały, że terapia jest skuteczna, co potwierdza badanie XYZ” – to jest dyskusja, nie wyniki.
Dropout nieuwzględniony. Jeśli zrekrutowałeś 50 pacjentów, a skończyło 38, napisz, dlaczego 12 odpadło i czy to wpłynęło na skład grupy.
FAQ – najczęstsze pytania studentów fizjoterapii
Czy do pracy magisterskiej z fizjoterapii zawsze potrzebuję zgody komisji bioetycznej?
Tak, jeśli prowadzisz badania z udziałem pacjentów lub zdrowych uczestników. Nawet ankieta na pacjentach klinicznych wymaga zgody KE. Wyjątek to praca czysto przeglądowa (bez własnych badań) oraz retrospektywna analiza danych klinicznych po anonimizacji – tu zasady różnią się między uczelniami, więc zawsze zapytaj promotora i samą komisję.
Ile uczestników wystarczy do pracy magisterskiej?
Nie ma jednej liczby. Wystarczy tyle, ile wynika z kalkulacji G*Power przy zakładanym efekcie klinicznym. W praktyce dla porównania dwóch grup przy efekcie d = 0,5-0,7 i mocy 0,80 potrzebujesz 26-52 osób na grupę. Przy pilotażowym projekcie quasi-eksperymentalnym zdarza się 15-20 osób na grupę, ale musisz przyznać to jako ograniczenie pracy. Przegląd systematyczny nie wymaga własnych pacjentów w ogóle.
Czy muszę stosować randomizację, jeśli nie robię RCT?
Nie – badanie kohortowe, przekrojowe czy quasi-eksperymentalne nie wymaga randomizacji z definicji. Ale wtedy musisz opisać, jak dobierałeś uczestników i jakie mogło to mieć implikacje dla wyników (selection bias). W dyskusji to uczciwie zaznacz.
Jakie oprogramowanie używać do analizy statystycznej?
Najczęściej SPSS (licencja uczelniana), Statistica lub R (bezpłatny, dużo tutoriali po polsku i angielsku). Do kalkulacji liczebności próby: G*Power 3.1 (bezpłatny). Do przeglądu systematycznego: RevMan 5 lub Cochrane Review Manager (bezpłatne dla badaczy).
Jak opisać rzetelność narzędzi oceny w metodologii?
Dla każdej skali lub testu podaj: nazwę, autora i rok, właściwości psychometryczne (rzetelność test-retest, ICC lub alfa Cronbacha), zakres punktacji i interpretację wyników, polską wersję jeśli istnieje (z odwołaniem do walidacji) oraz MCID dla Twojej populacji. Jeśli sam badałeś rzetelność między-badaczową (np. dwóch fizjoterapeutów wykonało TUG u tych samych pacjentów), podaj obliczone ICC z 95% CI.
