Geofizyka należy do tych kierunków, gdzie praca magisterska od razu mierzy się z prawdziwymi danymi pomiarowymi – terenu, laboratorium, katalogów sejsmicznych. Nie ma tu miękkiego startu ze „studiami literatury”: musisz wybrać metodę, zdobyć dane, przepuścić je przez odpowiednie oprogramowanie i umieć wytłumaczyć każdy krok obliczeniowy. Ten poradnik przeprowadza Cię przez specyfikę kierunku, typowe tematy, narzędzia analityczne, dostępne bazy danych i błędy, które najczęściej trafiają się na etapie dyskusji wyników.
Specyfika kierunku i zakres tematyczny
Geofizyka i sejsmologia to dyscypliny pomiarowe – sens pracy magisterskiej leży w danych, metodzie ich pozyskania i interpretacji. Zanim wybierzesz temat, musisz wiedzieć, z którą gałęzią metod chcesz pracować. Typowa struktura pracy w tej dziedzinie obejmuje: wstęp geologiczny i geofizyczny obszaru, opis zastosowanej metody (teoria + parametry sprzętu), opis akwizycji terenowej lub pobierania danych z bazy, przetwarzanie (krok po kroku z podaniem użytego oprogramowania), interpretację wyników i dyskusję niepewności. Rozdział o niepewności pomiarowej jest w Polsce często pomijany, choć to jeden z pierwszych elementów sprawdzanych przez recenzenta z silnym backgroundem ilościowym.
Sejsmologia i sejsmika
Sejsmologia zajmuje się trzęsieniami ziemi, wstrząsami indukowanymi i propagacją fal w Ziemi. W pracy magisterskiej najczęściej analizuje się fale sejsmiczne trzech typów: fale podłużne P (pierwsze na sejsmogramie, prędkość 5-8 km/s w skorupie), fale poprzeczne S (wolniejsze, stosunek VP/VS ok. 1,73 dla skał jednorodnych) oraz fale powierzchniowe (Love’a i Rayleigha). Sejsmika refleksyjna i refrakcyjna to z kolei metody stosowane gospodarczo – do rozpoznania złóż ropy, gazu, wód podziemnych. Tu pracujesz z geofoneami, wielokanałowymi rejestratorami i pakietami do przetwarzania danych.
Osobnym i rosnącym tematem jest sejsmika indukowana, zwana też górniczą – wstrząsy generowane eksploatacją górniczą, szczelinowaniem hydraulicznym lub napełnianiem zbiorników zaporowych. W Polsce KGHM Polska Miedź generuje codziennie dziesiątki zdarzeń w LGOM o magnitudo od M0,5 do okazjonalnych M4+. Monitoring geodynamiczny (np. sieć GSB – Górnośląska Sieć Sejsmologiczna) dostarcza danych do analiz katalogu w czasie prawie rzeczywistym.
Geoelektryka
Metoda ERT (Electrical Resistivity Tomography) polega na wtłaczaniu prądu przez elektrody w grunt i pomiarze rozkładu oporności. Wynik to dwuwymiarowy przekrój oporności, który po inwersji pozwala zlokalizować strefy wodonośne, kavitacje, granice litologiczne. VES (Vertical Electrical Sounding) to odmiana jednowymiarowa – profil w dół, bez przemieszczania układu. Standardowy sprzęt terenowy w Polsce to ABEM Terrameter LS2 lub LS (szwedzki), a do inwersji używa się programów RES2DINV lub ZONDRES2D.
Magnetometria i grawimetria
Magnetometria mierzy anomalie pola magnetycznego Ziemi wywołane obecnością skał o podwyższonej podatności magnetycznej (np. bazalty, rudy żelaza). Magnetometr protonowy (np. Geometrics G-856) mierzy całkowite natężenie pola z rozdzielczością do 0,1 nT. Wyniki wymagają korekcji o model IGRF-13 (International Geomagnetic Reference Field, 13. generacja, ważny od 2020 r.).
Grawimetria mierzy lokalne odchylenia przyspieszenia ziemskiego (anomalie Bouguera). Dane surowe wymagają kilku korekcji: topograficznej (teren nierówny zmienia siłę grawitacji), korekcji swobodnego powietrza (gradient 0,3086 mGal/m) i korekcji Bouguera właściwej. Zaniedbanie którejkolwiek z tych korekcji to poważny błąd metodyczny.
Georadar GPR i MASW
Georadar GPR (Ground Penetrating Radar) wysyła krótkie impulsy elektromagnetyczne w grunt. Antena 400 MHz daje zasięg do ok. 2 m przy rozdzielczości kilku centymetrów – stąd zastosowania w detekcji pustek pod nawierzchnią, lokalizacji przewodów, badaniach archeologicznych. Popularne zestawy: GSSI SIR-4000 z antenami wymiennymi.
MASW (Multichannel Analysis of Surface Waves) to metoda pasywna lub aktywna oparta na dyspersji fal Rayleigha. Z wielokanałowego zapisu sejsmicznego wyznacza się krzywą dyspersji, a po inwersji – profil prędkości VS (prędkości fal poprzecznych) w zależności od głębokości. Parametr VS30 (średnia prędkość do 30 m) to kluczowa wielkość w ocenie zagrożenia sejsmicznego budynków (Eurokod 8).
Instytucje i sieci badawcze
W Polsce centralną instytucją sejsmologiczną jest IGF PAN – Instytut Geofizyki Polskiej Akademii Nauk. Prowadzi obserwatoria w Ojcowie, Książu i Helu oraz utrzymuje katalog wstrząsów górniczych dla regionu LGOM (Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy). PIG-PIB (Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy) odpowiada za dokumentacje geologiczne i rejestry złóż.
Na poziomie europejskim działa EMSC (European Mediterranean Seismological Centre) oraz INGV (Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia, Włochy), udostępniający bazę danych TDI. Globalnie dominuje USGS Earthquake Hazards Program z katalogiem zdarzeń od 1900 r. Dane surowe sejsmografów dystrybuuje IRIS DMC (Incorporated Research Institutions for Seismology) w formacie SEED/MSEED.
Typowe tematy prac magisterskich
Poniżej kilka kierunków, które faktycznie pojawiają się w polskich uczelniach i mają realne zaplecze danych.
Analiza sejsmiczności indukowanej w LGOM
Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy to jeden z najbardziej aktywnych sejsmicznie rejonów Polski – wstrząsy generuje eksploatacja miedzi przez KGHM. IGF PAN prowadzi katalog zdarzeń od 1992 r., co daje materiał do analizy statystycznej. Klasyczna analiza obejmuje: wyznaczenie parametru b w relacji Gutenberga-Richtera (log N = a – b*M), gdzie b bliskie 1,0 oznacza typowy reżim tektoniczny, a wartości b powyżej 1,5 często wskazują na indukowany charakter sejsmiczności. Do estymacji b metodą największej wiarygodności (MLE) stosuje się algorytm Woessnera i Wiemersa (2005). Dodatkowym elementem jest wyznaczenie Mc (magnitude of completeness – dolnej granicy kompletności katalogu) przed jakąkolwiek analizą rozkładu – bez tego wyniki relacji G-R są bezużyteczne.
Tomografia sejsmiczna w rejonie Tatr
Tatry to obszar aktywności sejsmicznej na tle relatywnie spokojnej Polski. Dane z sieci PASSEQ (Passive Seismic Experiment) pozwalają na lokalne badania tomograficzne. Metoda SIMULPS12 służy do jednoczesnej inwersji czasów przebiegów fal P i S w celu wyznaczenia trójwymiarowego rozkładu prędkości VP i VS. Stosunek VP/VS jest czuły na nasycenie skał – niskie wartości sugerują gaz lub szczeliny, wysokie – nasycenie wodą.
Kartowanie stref wodonośnych metodą ERT
Realna i wykonalna praca terenowa: wyznaczasz profile ERT na wybranym obszarze (np. dolina rzeczna, teren rolniczy z problemem deficytu wody), mierzysz układ Wennera lub dipol-dipol, a następnie przeprowadzasz inwersję w RES2DINV. Praca wymaga sekcji metodologicznej z opisem układu elektrodowego, parametrów akwizycji (rozstaw elektrod, liczba poziomów, całkowita długość profilu) oraz weryfikacji wyniku przez wiercenia kontrolne lub dane archiwalnych studni.
Zastosowanie GPR do wykrywania pustek w nawierzchni
Temat o wyraźnej praktycznej wartości (zarządzanie infrastrukturą drogową). Praca polega na pomiarach GPR (np. GSSI SIR-4000 z anteną 400 MHz) wzdłuż wybranego odcinka drogi, identyfikacji hiperbolicznych sygnatur pustek na radarogramie i ocenie głębokości zalegania (głębokość do ok. 2 m przy wybranej częstotliwości). Ważna sekcja to ocena rozdzielczości wertykalnej: dla fali elektromagnetycznej w suchym betonie (prędkość ok. 0,12 m/ns) przy antenie 400 MHz rozdzielczość wertykalna wynosi ok. 7-8 cm (lambda/4).
Analiza anomalii magnetycznych dla poszukiwań geologicznych
Pomiary Geometrics G-856 po siatce profilowej, korekta diurna (dobowe wahania pola), korekta IGRF-13, wyznaczenie mapy anomalii residualnych. Interpretacja przez filtrację (redukcja do bieguna, analityczny sygnał) i porównanie z mapą geologiczną lub profilem ERT.
Ocena zagrożenia osuwiskowego metodą MASW
MASW na zboczu zagrożonym osuwaniem pozwala wykryć strefy o obniżonym VS, które mogą odpowiadać materiałowi osuwiskowemu lub silnie nawodnionym iłom. Wynik w postaci profilu VS30 trafia bezpośrednio do oceny według Eurokodu 8 (klasy gruntu A-F na podstawie VS30).
Metodologia: sprzęt, oprogramowanie, analiza
Sprzęt terenowy
W sejsmologii szerokopasmowej standardem jest sejsmometr Nanometrics Trillium Compact (zakres 0,0083-50 Hz, co odpowiada periodom 120-0,02 s) sprzężony z rejestratorem Nanometrics Centaur lub podobnym. Do badań inżynierskich i sejsmiki złożowej stosuje się geofony 4,5 Hz (pionowe lub trzyskładowe) podłączone do wielokanałowego rejestratora (np. GEOMETRICS Geode, 24 lub 48 kanałów). Pomiary silnych ruchów gruntu wymagają akcelerometru – np. Kinemetrics EpiSensor ES-T (zakres do 4g, częstotliwość 200 sps).
Do geoelektryki: ABEM Terrameter LS2 z wieloelektrodowym kablowaniem (do 64 elektrod na wyjście), elektrody stalowe lub miedziane. Do magnetometrii: Geometrics G-856 (precyzja 0,1 nT, 3 pomiary/s). Przy pomiarach magnetometrycznych w terenie ważne jest wyznaczenie stanowiska bazowego – punktu, na którym wykonujesz regularne pomiary co 15-30 minut przez cały dzień, żeby odfiltrować zmienność diurną pola. Bez tego korekcja dobowa jest niemożliwa.
Oprogramowanie do przetwarzania
Centralnym narzędziem dla danych sejsmicznych jest ObsPy – biblioteka Pythona do wczytywania plików MSEED/SeisAN, filtracji (filtr Butterwortha, odpowiedź przyrządowa), obliczania spektrów FFT i estymacji gęstości spektralnej mocy (PSD). Podstawowe operacje:
from obspy import read
st = read("dane.mseed")
st.filter("bandpass", freqmin=1.0, freqmax=10.0)
st.plot()
Seismic Unix (oprogramowanie Colorado School of Mines, wolne) służy do przetwarzania sejsmiki refleksyjnej: korekcje NMO, sumowanie, migracja. SeismoSignal (Windows, shareware) to prosty interfejs do analiz sygnałów: czas trwania wstrząsu, spektrum amplitudowe, obliczanie Arias Intensity.
Do inwersji ERT: RES2DINV (Geotomo Software, komercyjny) lub ZONDRES2D. Oba implementują algorytm najmniejszych kwadratów z tłumieniem; różnią się sposobem definiowania siatki i opcjami topografii.
Do przetwarzania danych magnetycznych i grawimetrycznych: Oasis Montaj (Seequent/Geosoft) – branżowy standard, licencja akademicka dostępna przez uczelnię. Jako alternatywa open-source działa Fatiando a Terra (Python) – biblioteka do grawimetrii i magnetometrii z funkcjami modelowania 2D/3D i filtracji przestrzennej; szczególnie przydatna gdy nie masz dostępu do Montaj.
Obliczenia i analiza
Magnitudo lokalnego wstrząsu ML oblicza się ze wzoru Richtera (1935): ML = log(A) + f(D), gdzie A to amplituda składowej poziomej w mikrometrach (mierzona na symulowanym sejsmometrze Wood-Andersona), a f(D) to korekcja dystansowa. W nauce od lat 80. dominuje magnitudo momentowe Mw, wyznaczane ze wzoru Hanksona i Kanamori (1979): Mw = (2/3) * log(M0) – 10,7, gdzie M0 to moment sejsmiczny w dyn*cm. Mylenie tych dwóch skal przy porównywaniu katalogów z różnych ośrodków to jeden z najczęstszych błędów.
Klasteryzację przestrzenną trzęsień ziemi przeprowadza się algorytmem DBSCAN (Density-Based Spatial Clustering), który nie wymaga założenia liczby klastrów – wystarczy podać epsilon (promień sąsiedztwa w km) i minPts (minimalną liczbę zdarzeń). Python: scikit-learn. Wynik w postaci mapy przestrzennej klastrów zestawia się z mapą sejsmotektoniczną regionu – czy klastry pokrywają się ze strefami uskokow, z głębokościami podziemnych wyrobisk, z historycznymi sekwencjami?
Estymacja momentu sejsmicznego M0 z zapisu sejsmometrycznego wymaga wyznaczenia spektrum przemieszczenia (po całkowaniu spektrum prędkości) i odczytania poziomu plateau niskiej częstotliwości (long-period level). Częstotliwość narożna fc (corner frequency) pozwala z kolei na oszacowanie promienia ogniska metodą Brune’a (1970): r = 0,37 * VS / fc, gdzie r to promień kolistego ogniska, a VS to prędkość fali S w ognisku.
Wyślij fragment tekstu, bezpłatną wycenę otrzymasz w 24 h. Poprawki bez limitu w cenie usługi.
Bazy danych i zasoby
Dostępność danych to w geofizyce często ważniejszy czynnik niż wybór metody. Oto co masz pod ręką:
- USGS Earthquake Catalog (earthquake.usgs.gov) – globalny katalog zdarzeń od 1900 r., dostępny przez API lub formularz www. Eksport w formatach CSV, QuakeML, KML. Minimalne magnitudo do pobrania: ok. M2,5 globalnie, lokalnie niżej dla USA
- EMSC (emsc-csem.org) – europejski odpowiednik USGS, dobra pokrywalność regionu śródziemnomorskiego
- IRIS DMC / IRIS Wilber 3 (ds.iris.edu) – pobieranie surowych danych sejsmograficznych z globalnej sieci FDSN w formacie SEED. Wilber 3 to interfejs www do pobierania po zdarzeniu. ObsPy ma wbudowany klient FDSN:
Client("IRIS").get_waveforms(...). - IGF PAN katalog wstrząsów górniczych – dostęp przez instytucję (uczelnia lub IGF PAN bezpośrednio); nie jest publicznie dostępny dla wszystkich
- PANGAEA (pangaea.de) – repozytorium danych oceanograficznych i geofizycznych (dane ODP, profili morskich, pomiarów geotermicznych).
- EMAG2 (Earth Magnetic Anomaly Grid, 2 arc-minute) – globalna siatka anomalii magnetycznych, dostępna przez NOAA NCEI jako GeoTIFF lub ASCII Grid
- IGRF-13 – model referencyjny pola magnetycznego (IAGA, 2020), implementacja online na stronie NOAA i jako pakiet Python
igrf. - EGM2008 – model grawitacyjny Ziemi (NGA), harmoniki sferyczne do stopnia/rzędu 2190, rozdzielczość ok. 5′, dostępny jako siatka geoidalna
Do prac z profilem MASW lub ERT: Polska Baza Danych Geologicznych i Hydrogeologicznych (PIG-PIB) – karty otworów wiertniczych i profile litologiczne jako tło do interpretacji. Geoportal Krajowy (geoportal.gov.pl) udostępnia ortofotomapy, NMT (Numeryczny Model Terenu) w siatce 1 m i dane LiDAR – przydatne do korekcji topograficznej w grawimetrii i do planowania logistyki pracy terenowej. Dane LiDAR z siatką 1 pt/m2 pozwalają na automatyczną korekcję topograficzną w Oasis Montaj bez żmudnego ręcznego wczytywania rzędnych.
Dla prac z zakresu monitoringu geodynamicznego dostępny jest serwis EUREF Permanent Network (EPN) – dane GNSS z permanentnych stacji geodezyjnych w Europie, umożliwiające analizę przemieszczeń skorupy. Dane ASG-EUPOS (polska sieć permanentna GNSS) są dostępne przez GUGiK.
Normy i regulacje
Kilka dokumentów regulacyjnych, które powinny trafić do bibliografii lub rozdziału metodycznego, zależnie od tematu:
- PN-B-02170:2016 – polska norma oceny szkodliwości drgań przekazywanych przez podłoże na budynki. Definiuje skalę PPV (Peak Particle Velocity) i parametry SRS (Shock Response Spectrum). Obowiązkowa przy pracy o sejsmice górniczej i jej wpływie na zabudowę
- PN-EN 1998-1 (Eurokod 8) – projektowanie budynków na obszarach sejsmicznych. W Polsce strefy sejsmiczności są niskie (PGA = 0,05g dla Sudetów i LGOM), ale norma i tak wyznacza metodologię klasyfikacji gruntów przez VS30.
- Mapa zagrożenia sejsmicznego Polski – PGA dla okresu zwrotu 475 lat: Sudety i LGOM ok. 0,05g, reszta kraju poniżej progu znaczącego
- Prawo geologiczne i górnicze (ustawa z 9 czerwca 2011 r., Dz.U. 2011 nr 163 poz. 981, z późn. zm.) oraz dyrektywa 94/22/WE – ramy prawne dla poszukiwania i rozpoznawania złóż. Jeśli praca dotyczy dokumentacji złożowej, te akty tworzą kontekst prawny rozdziału wstępnego
- Rozporządzenie MŚ w sprawie dokumentacji geologiczno-inżynierskiej – wymogi formalne dla dokumentowania badań metodami geofizycznymi przy ocenie podłoża budowlanego
Dla prac dotyczących monitoringu budynków narażonych na drgania górnicze praktycznym dokumentem jest też wytyczna GSI-002 KGHM (wewnętrzna, dostępna przez opiekuna przemysłowego), definiująca dopuszczalne poziomy PPV dla różnych klas zabudowy w LGOM. Norma PN-B-02170:2016 to standard ogólnopolski, ale KGHM stosuje własne, zazwyczaj bardziej restrykcyjne progi – różnicę warto omówić w rozdziale metodycznym lub dyskusji.
Typowe błędy
To sekcja, którą warto przeczytać przed złożeniem rozdziału z wynikami, bo recenzenci w geofizyce są wyćwiczeni w tropieniu właśnie tych problemów.
Brak korekcji terenowych w grawimetrii. Pomiar siłomierza (grawimetrem) daje wartość surową, na którą wpływa wysokość punktu, masa okolicznego terenu i ruch Ziemi (korekcja Eötvösa przy pomiarach z pojazdu). Bez korekcji topograficznej, Bouguera i swobodnego powietrza dane są nieporównywalne i bezużyteczne do interpretacji geologicznej. Widzę to w pracach co rok.
Stosowanie 2D ERT na terenie silnie 3D. Metoda ERT 2D zakłada, że rozkład oporności zmienia się tylko wzdłuż profilu i w głąb, nie prostopadle do profilu. Na terenie z silnymi gradientami bocznymi (np. wąski garb litologiczny, lokalny zbiornik wody) te założenia się nie trzymają – efekty 3D wchodzą na profil 2D i powodują artefakty. Jeśli nie sprawdzisz tego założenia, Twoje wyniki mogą być fikcją.
Multiples w sejsmice refleksyjnej. Wielokrotne odbicia (multiples) to sygnał sejsmiczny, który odbił się więcej niż raz między warstwami. Na sekcji refleksyjnej wyglądają jak prawdziwe reflektory, ale leżą na nieprawidłowych głębokościach. Pominięcie procedury ich tłumienia (dekonwolucja, filtracja F-K) to błąd interpretacyjny pierwszego stopnia.
Brak oceny rozdzielczości wertykalnej. Sejsmika refleksyjna nie rozróżnia warstw cieńszych niż ok. lambda/4 (ćwierć długości fali). Dla dominującej częstotliwości 50 Hz i prędkości 2000 m/s lambda = 40 m, więc rozdzielczość wertykalna wynosi ok. 10 m. Twierdzenie w pracy, że „wykryto warstwę o grubości 3 m”, gdy seismic tego nie widzi, jest błędem.
Mylenie magnitudo ML z Mw. Katalogi IGF PAN, USGS i EMSC mogą raportować różne typy magnitudo dla tych samych zdarzeń. ML (magnitudo lokalne wg Richtera) i Mw (magnitudo momentowe) nie są tożsame i rozbieżność rośnie dla zdarzeń M > 6,0. W Polsce wstrząsy górnicze często raportowane są w ML, globalny katalog naukowy stosuje Mw. Jeśli mieszasz źródła, musisz to zaznaczyć i omówić wpływ na wyniki.
Brak wyznaczenia Mc przed analizą Gutenberga-Richtera. Każdy katalog sejsmiczny ma dolną granicę kompletności Mc – poniżej niej zdarzenia nie są rejestrowane systematycznie. Analiza b-value wykonana na całym katalogu bez wyznaczenia Mc (np. metodą MAXC – maximum curvature – lub Wiemer-Wyss goodness-of-fit) daje zafałszowane wyniki. To jeden z najłatwiejszych do wytknięcia błędów metodologicznych.
FAQ
Czy do pracy magisterskiej z geofizyki trzeba mieć własne dane terenowe?
Nie zawsze, ale to zależy od promotora i tematu. Prace oparte na danych archiwalnych (USGS, IRIS, IGF PAN) są pełnoprawne, o ile analiza jest samodzielna i oryginalna. Praca z własnymi danymi (kampania ERT, profil MASW, pomiary GPR) ma jednak wyraźną przewagę przy obronie – możesz omówić każdy detal akwizycji z pierwszej ręki. Wiele uczelni wymaga lub preferuje element terenowy.
Jakiego oprogramowania użyć, jeśli nie mam dostępu do komercyjnych licencji?
Do analizy sejsmicznej: ObsPy (Python, wolny), Seismic Unix (wolny, Linux). Do geoelektryki: istnieje ograniczona wersja demo RES2DINV, ale pełna inwersja wymaga licencji. Alternatywa to pyGIMLi (Python, wolna biblioteka do geofizyki – ERT, sejsmika). Do magnetometrii i grawimetrii: GMT (Generic Mapping Tools) do wizualizacji i filtracji przestrzennej – wolny, działa pod Windows przez WSL.
Jak wybrać między sejsmiką refleksyjną a refrakcyjną?
Sejsmika refleksyjna jest lepsza do rozpoznania głębszych struktur (kilkaset metrów i głębiej), refrakcyjna – do wyznaczania prędkości w warstwach przypowierzchniowych i płytkich granic (kilkadziesiąt metrów). Refrakcja jest prostsza w akwizycji i tańsza. Dla pracy magisterskiej refrakcja + MASW to realistyczna kombinacja do badań geotechnicznych; refleksja wymagałaby dostępu do sprzętu wibracyjnego lub ładunków wybuchowych – rzadkość na poziomie magisterskim.
Czy dane IRIS/USGS są wystarczające jako źródło do pracy dyplomowej?
Tak, pod warunkiem że wiesz, co pobierasz i jak to opisujesz. IRIS DMC udostępnia dane z setek globalnych stacji w formacie SEED – to standardowe dane używane w publikacjach w Nature Geoscience czy JGR. Kluczowe jest cytowanie sieci sejsmicznej (każda ma własne DOI lub FDSN network code), stacji i daty pobierania. Promotor może wymagać też lokalnych danych (IGF PAN) – zapytaj wprost.
Ile stron powinna mieć część metodyczna w pracy z geofizyki?
Zazwyczaj 15-30 stron, w zależności od złożoności kampanii terenowej i liczby stosowanych metod. Ważne, żeby można było odtworzyć Twój tok pracy: sprzęt z parametrami, układ pomiarowy (geometria rozmieszczenia elektrod/geofonów), procedura przetwarzania krok po kroku, użyte programy z numerami wersji, parametry inwersji. Recenzent powinien być w stanie powtórzyć Twoją analizę. Opisy bez konkretnych parametrów („dokonano przetwarzania danych geofizycznych”) nie przejdą.
