Żeby poprawnie zacytować ilustrację w pracy magisterskiej, ustal jej autora i źródło, opisz ją zgodnie z przyjętym stylem oraz sprawdź podstawę wykorzystania. Sam podpis nie rozstrzyga kwestii praw autorskich. Znaczenie ma też to, czy pokazujesz cudzą fotografię, przerabiasz schemat, czy samodzielnie przedstawiasz dane z raportu.
Zacznij od aktualnej instrukcji swojego wydziału. Poniżej rozdzielam reguły APA 7, wskazówki Chicago i praktyczne sposoby kontroli dokumentu. Dzięki temu nie przeniesiesz przypadkiem jednego formatu do pracy pisanej w innym systemie.
Co zebrać przed wstawieniem zdjęcia lub wykresu
Nie odkładaj opisu źródła do końca pisania. Obok pobranego pliku zapisz nazwisko autora albo nazwę wskazanej instytucji, tytuł, datę, adres strony źródłowej oraz numer strony lub ilustracji w publikacji. Zanotuj również licencję lub zachowaj uzyskaną zgodę. Zrzut strony może pomóc udokumentować warunki dostępne w dniu pobrania, ale sam nie stanowi zezwolenia.
Google Grafika pomaga znaleźć obraz. W podpisie wskaż jednak stronę, książkę lub kolekcję, z której faktycznie pochodzi. Gdy serwis powiela cudzą fotografię, spróbuj dotrzeć do oryginału. Nie przypisuj autorstwa administratorowi strony wyłącznie dlatego, że umieścił na niej zdjęcie.
Podpis ilustracji w APA 7: numer i tytuł nad obrazem
W APA 7 numer rysunku zapisuje się pogrubieniem, a tytuł kursywą w kolejnym wierszu. Oba elementy znajdują się nad ilustracją. Pod nią umieszcza się potrzebną notę, na przykład wyjaśnienie skrótów i informację o pochodzeniu. Dotyczy to również fotografii i wykresów zaliczanych do kategorii Figures. Tabele mają osobną numerację.
Poniżej pokazuję jedynie kolejność elementów, z polskimi etykietami. To szablon do uzupełnienia, nie podpis istniejącej publikacji:
Rysunek 1
[Tytuł opisujący zawartość ilustracji]
[W tym miejscu wstaw ilustrację]
Uwaga. [Objaśnienia, opis źródła oraz informacja o prawach lub licencji, gdy mają zastosowanie].
W tekście odwołaj się do rysunku przed jego umieszczeniem, na przykład: „Na rysunku 1 przedstawiono etapy analizy”. Układ potwierdza poradnik APA dla prac studenckich, zwłaszcza strony 9 i 13. Jeżeli wydział wymaga innego układu, zastosuj jego instrukcję; nie nazywaj zmienionego układu ścisłym APA.
Przejęta ilustracja, adaptacja i opracowanie własne
Opis powinien odpowiadać temu, co rzeczywiście zrobiono z materiałem. Własnoręczne narysowanie wykresu nie oznacza automatycznie, że jego dane również są własne. Poniższe formuły pokazują sens opisu. Pełną notę bibliograficzną dopasuj do rodzaju publikacji i wymagań uczelni.
| Sytuacja | Co powinno wynikać z opisu |
|---|---|
| Kopiujesz rysunek bez zmian | Wskazujesz przejęcie ilustracji, jej dokładne źródło oraz wymaganą informację o prawach. |
| Zmieniasz układ lub tłumaczysz opisy cudzego schematu | Wskazujesz adaptację i źródło pierwotne. Opisujesz modyfikację, jeżeli wymagają tego warunki wykorzystania. |
| Tworzysz wykres z danych opublikowanych przez instytucję | „Opracowanie własne na podstawie danych: [instytucja, zbiór, rok, tabela lub identyfikator, adres]”. |
| Pokazujesz własne wyniki badania | Wyjaśniasz, z jakiego badania pochodzą dane. Nie tworzysz fikcyjnego zewnętrznego źródła. |
Zwrot „przedruk za zgodą” wpisz tylko wtedy, gdy taką zgodę rzeczywiście uzyskano i dotyczy ona planowanego wykorzystania. Nie kopiuj tej formuły z przykładu. Przy materiale objętym licencją zachowaj wymagane przez nią oznaczenia.
Wyślij fragment tekstu, bezpłatną wycenę otrzymasz w 24 h. Poprawki bez limitu w cenie usługi.
Jak opisać ilustrację w systemie Chicago
Nie sprowadzaj Chicago do zasady „każde źródło obrazka musi być w przypisie dolnym”. Oficjalna odpowiedź Chicago dotycząca źródeł ilustracji dopuszcza umieszczenie informacji w podpisie albo zebranie oznaczeń w osobnym miejscu. Wymagana treść oznaczenia może wynikać ze zgody na reprodukcję. Ta odpowiedź odwołuje się do wydania 17; przy pracy wymagającej wydania 18 sprawdź również instrukcję uczelni i właściwy podręcznik.
Przy omawianiu reprodukcji znalezionej w książce rozdziel opis dzieła od wskazania publikacji, z której korzystasz. Chicago wyjaśnia to w przykładzie fotografii dzieła sztuki w rozdziale książki: znaczenie ma przedmiot analizy, a źródło powinno pozwalać odnaleźć obraz, choćby przez numer strony. Jeżeli analizujesz samo dzieło, sprawdź jego dane również w kolekcji lub katalogu. Oznaczenie źródła reprodukcji nie zastępuje ustalenia praw do jej zamieszczenia.
Czy do pracy magisterskiej można skopiować dowolną ilustrację?
Nie wystarczy dopisać autora i źródła. Art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych określa prawo cytatu, obejmujące pod wskazanymi warunkami także całe rozpowszechnione fotografie i utwory plastyczne. Wykorzystanie musi mieć uzasadniony cel, na przykład analizę naukową lub wyjaśnienie, i mieścić się w jego zakresie. Ilustracja wstawiona wyłącznie dla ozdoby nie uzyskuje takiego uzasadnienia przez sam podpis.
Art. 34 wymaga oznaczenia twórcy i źródła z uwzględnieniem istniejących możliwości. Art. 35 wyznacza dalsze granice dozwolonego użytku. Z kolei art. 27 dotyczy określonych instytucji i warunków działalności dydaktycznej lub naukowej; nie daje każdemu studentowi ogólnej zgody na dowolną reprodukcję.
Przed użyciem konkretnego materiału sprawdź, czy podstawą jest odpowiednia licencja, uzyskana zgoda czy przepis mający zastosowanie w danej sytuacji. Osobno uwzględnij plan udostępnienia pracy w otwartym repozytorium. Sama nazwa „praca dyplomowa” nie rozstrzyga o dopuszczalności wykorzystania obrazu.
Licencja zdjęcia i brak autora
Sprawdzaj warunki konkretnego pliku. Logo instytucji publicznej ani przycisk bezpłatnego pobrania nie potwierdzają, że fotografia należy do domeny publicznej. Nie przypisuj wszystkim zdjęciom w różnych bankach jednej licencji.
Przykładowo CC BY 4.0 wymaga odpowiedniego oznaczenia autorstwa, linku do licencji i wskazania zmian. Mogą mieć znaczenie również inne prawa, między innymi ochrona wizerunku. Zapisz pełną nazwę i wersję licencji; samo „Creative Commons” jest zbyt ogólne.
Jeśli nie ma autora, sprawdź opis kolekcji i metadane pliku. Nie wymyślaj nazwiska ani nie oznaczaj dowolnie „opracowanie własne”. Brak danych bibliograficznych rozwiąż według przyjętego stylu, a brak ustalonej podstawy wykorzystania potraktuj jako osobny problem. Gdy nadal nie da się jej ustalić, poszukaj materiału z jasnymi warunkami.
Numeracja, spis rysunków i kontrola pliku PDF
Sprawdź, czy wydział wymaga numeracji ciągłej, na przykład „Rysunek 12”, czy numeracji w obrębie rozdziału, na przykład „Rysunek 3.2”. Nie zmieniaj systemu w połowie pracy. Nie ma jednego progu liczby ilustracji, od którego każda uczelnia wymaga spisu. Obowiązek, miejsce spisu i jego zawartość odczytaj z właściwych wytycznych.
Przed oddaniem pracy przejrzyj końcowy PDF, a nie tylko plik edytowalny:
- Porównaj numery w tekście, podpisach i spisie
- Sprawdź, czy tytuł i nota nie zostały na innej stronie niż ilustracja
- Odczytaj legendę, osie i jednostki w docelowym rozmiarze strony
- Otwórz odnośniki do źródeł i sprawdź, czy prowadzą do właściwego materiału
- Usuń niewypełnione nawiasy z szablonów i informacje o zgodzie, której nie posiadasz
Jeśli dokument obejmuje również zestawienia danych, zobacz poradnik o opisywaniu i formatowaniu tabel w pracy magisterskiej. Te same nazwy zmiennych i jednostki powinny być zrozumiałe w tekście, tabelach i wykresach.
Sprawdzenie podpisów przed oddaniem pracy
Przy redakcji i korekcie pracy magisterskiej przydają się aktualne wytyczne wydziału oraz plik z ilustracjami w docelowych miejscach. Prześlij je razem z informacją o terminie przez formularz kontaktowy. Pozwoli to ustalić zakres sprawdzenia języka, numeracji, podpisów i spójności zapisów bibliograficznych.
