Monografia naukowa to tekst, który musi obronić się na dwóch frontach jednocześnie. Pierwszy to recenzja wydawnicza, anonimowa, bezlitosna, z pełnym prawem do odrzucenia maszynopisu. Drugi to ocena rady naukowej lub komisji habilitacyjnej, jeżeli monografia stanowi podstawę do postępowania habilitacyjnego. W obu przypadkach błędy językowe i formalne są interpretowane jednakowo: jako brak dyscypliny intelektualnej autora.
Wydawnictwa naukowe, zarówno uczelnianie (Wydawnictwo Naukowe UW, Wydawnictwa AGH, Wydawnictwo UJ), jak i komercyjne (PWN, Universitas), regularnie odsyłają maszynopisy z adnotacją o wymaganej korekcie językowej przed ponownym złożeniem. Recenzenci zewnętrzni, którzy zwykle są czynnymi naukowcami w danej dyscyplinie, nie mają obowiązku ignorować problemów językowych. I nie ignorują.
Korekta monografii naukowej to nie „poprawienie literówek”. To wielopoziomowa interwencja w tekst: od zdań, przez terminologię, po aparat naukowy liczący niekiedy kilkaset pozycji bibliograficznych. Poniżej dokładnie opisuję, co ten zakres obejmuje, skąd biorą się różnice w cenie i jak wygląda cały proces od pierwszego kontaktu do odbioru gotowego pliku.
Czym różni się korekta monografii od korekty rozprawy doktorskiej
Na pierwszy rzut oka monografia i doktorat wyglądają podobnie: obszerny tekst naukowy, rozbudowana bibliografia, liczne przypisy. Różnice są jednak fundamentalne, i przekładają się bezpośrednio na wymagania stawiane korekcie.
Odbiorca i przeznaczenie. Rozprawa doktorska trafia do rąk promotora, dwóch-trzech recenzentów i komisji doktorskiej. Monografia naukowa, jeżeli ukaże się nakładem wydawnictwa z listy MEiN, trafia do obrotu czyfrowego i drukowanego, jest recenzowana i cytowana. To fundementalnie zmienia wymagania wobec języka: nie „poprawny”, ale „gotowy do druku i do cytowania przez innych badaczy”.
Skala i złożoność. Doktorat liczy zwykle 200-300 stron. Monografia, 150-400 stron, ale dochodzą do niej elementy rzadkie w doktoracie: obszerniejszy wstęp metodologiczny, rozbudowane aneksy, indeks rzeczowy lub osobowy, streszczenie w języku obcym. Każdy z tych elementów wymaga osobnego opracowania.
Wymogi wydawnicze, house style. Każde wydawnictwo naukowe stosuje własne standardy formatowania, cytowania i zapisu bibliografii. Wydawnictwo Naukowe UW wymaga innego formatu przypisów niż Universitas. Springer i Routledge, odpowiednio inne. Korekta monografii naukowej przeznaczonej do konkretnego wydawnictwa musi uwzględniać wytyczne tego wydawnictwa, a nie tylko ogólne standardy stylu APA czy Chicago.
Habilitacja artykułowa vs monografia habilitacyjna. Od reformy z 2019 roku habilitacja może przybrać formę cyklu powiązanych artykułów plus autoreferat. Jeżeli podstawą postępowania jest monografia habilitacyjna, wymagania wobec tekstu są wyższe niż w przypadku doktoratu, ale inne niż w przypadku habilitacji artykułowej. Monografia habilitacyjna musi być spójna narracyjnie, terminologicznie i formalnie w stopniu, który przekonuje komisję, że autor samodzielnie panuje nad całością zagadnienia.
Wewnętrzne vs zewnętrzne wymogi. Doktorat spełnia wewnętrzne wymogi uczelni. Monografia naukowa spełnia zewnętrzne wymogi wydawcy, listy MEiN i czytelnika-specjalisty, który po publikacji ma pełne prawo do krytycznej recenzji w periodyku naukowym.
Co obejmuje korekta monografii naukowej
Korekta językowa i stylistyczna
Podstawa, ale przy monografii oznaczającej 200-400 stron to samo w sobie kilkanaście godzin pracy. Sprawdzeniu podlega ortografia, interpunkcja, fleksja i składnia każdego akapitu.
Ponad korektę techniczną korekta monografii naukowej obejmuje redakcję stylistyczną. Polski styl naukowy, zwłaszcza w humanistyce i naukach społecznych, ma kilka charakterystycznych wad strukturalnych. Zdania przekraczające 50 słów, z wieloma zdaniami podrzędnymi wplecionymi jedno w drugie, typowe. Nadużycie strony biernej i form bezosobowych tam, gdzie aktywna narracja byłaby czytelniejsza i precyzyjniejsza, częste. Kalki z anglojęzycznych źródeł („znaczące implikacje”, „wdrożyć paradygmat”), nagminne w pracach opartych na bogatej literaturze zagranicznej.
Korekta monografii naukowej z socjologii, filozofii lub pedagogiki oznacza wyczucie konwencji stylistycznej danej dyscypliny, bo co innego jest akceptowalnym stylem w filozofii analitycznej, a co innego w socjologii interpretatywnej.
Aparat naukowy i cytowania
To jeden z najważniejszych elementów korekty monografii naukowej, i jeden z najbardziej pracochłonnych.
Spójność systemu cytowania w całej pracy. Monografia pisana przez kilka lat i opierająca się na setkach źródeł bywa niespójna wewnętrznie: w rozdziale pierwszym autor stosuje Chicago notes, w rozdziale czwartym, napisanym dwa lata później, pojawia się forma mieszana. Skróty łacińskie (tamże, ibidem, op. cit., dz. cyt.) muszą być stosowane według jednej zasady przez cały tekst. Korekta monografii naukowej obejmuje ujednolicenie całego systemu cytowania przed przekazaniem maszynopisu wydawnictwu.
Format przypisów zgodny ze stylem dyscypliny. Humanistyka i prawo preferują przypisy dolne w systemie Chicago lub własnych konwencjach dyscyplinarnych. Nauki społeczne, APA 7, tzn. cytowania w tekście z pełnymi danymi w bibliografii końcowej. Historia, rozbudowane przypisy narracyjne, które są równoprawnym elementem tekstu, nie tylko odnośnikiem. Dostosowanie do wymagań konkretnego wydawnictwa to odrębna czynność, wykonywana na etapie wyceny po zidentyfikowaniu przeznaczenia tekstu.
Weryfikacja kompletności bibliografii. Każdy autor cytowany w tekście musi figurować w bibliografii. Każda pozycja bibliografii musi być faktycznie cytowana w tekście. W monografii liczącej 400 pozycji bibliograficznych te dwa warunki są łatwiejsze do naruszenia niż w doktoracie liczącym 200 pozycji.
Format cytowania źródeł elektronicznych. DOI w pełnej formie URL (https://doi.org/…), data dostępu do zasobów internetowych, poprawna kolejność elementów w opisie e-booka lub rozdziału z pracy zbiorowej, te elementy są systematycznie pomijane lub błędnie formatowane w maszynopisach.
Spójność struktury i narracji
Monografia naukowa ma specyficzne wymagania narracyjne, których doktorat, jako tekst z góry narzuconą strukturą rozdziałów: wstęp, metodologia, wyniki, dyskusja, często nie ma.
Spójność między rozdziałami. Odesłania do wcześniejszych sekcji („jak wykazano w rozdziale 2”, „zgodnie z definicją przyjętą w §1.3”) muszą prowadzić we właściwe miejsca. Powtórzenia tych samych informacji w kilku miejscach tekstu, typowy efekt pisania rozdziałów w różnym czasie, wymagają decyzji: co usunąć, co skrócić, co pozostawić jako uzasadnione echo.
Tezy ze wstępu a zakończenie. Wstęp monografii formułuje pytania badawcze i zapowiada odpowiedzi. Zakończenie musi te odpowiedzi faktycznie dostarczyć, językiem nawiązującym do wstępu, w sposób, który recenzent wydawniczy może zweryfikować. Rozbieżność między zapowiedzią a realizacją to jeden z najczęściej przywoływanych zarzutów recenzyjnych.
Sprzeczności merytoryczne i logiczne. Korektorka nie zastępuje recenzenta merytorycznego, ale dostrzega miejsca, gdzie tekst sam sobie zaprzecza: stwierdzenie z rozdziału pierwszego obalone stwierdzeniem z rozdziału czwartego, bez żadnego komentarza autora.
Konsekwencja terminologiczna przez cały tekst
W monografii naukowej z historii idei, socjologii czy ekonomii kluczowe pojęcia mogą pojawiać się dziesiątki lub setki razy. „Kapitał społeczny” i „zasoby społeczne” to nie synonimy, choć w różnych paragrafach tego samego tekstu bywają używane zamiennie. Korekta monografii naukowej obejmuje przygotowanie roboczego słownika terminów kluczowych i systematyczne sprawdzenie ich użycia przez cały tekst.
Przy monografiach interdyscyplinarnych, a takie są coraz częstsze, to zadanie szczególnie wymagające. Ten sam termin ma różne znaczenia w różnych tradycjach badawczych: „dyskurs” u Foucaulta to co innego niż „dyskurs” w lingwistyce tekstu. Spójna terminologia nie oznacza jednej definicji, oznacza, że autor świadomie i konsekwentnie stosuje przyjęte przez siebie rozróżnienia.
Tabele, rysunki, aneksy
Korekta monografii naukowej obejmuje warstwę formalną elementów pozatekstowych:
- Numeracja ciągła tabel i rysunków przez całą pracę (lub per rozdział, zależnie od wymagań wydawnictwa)
- Podpisy: tabele, nad tabelą, rysunki, pod rysunkiem (wg APA; inne style mają inne zasady)
- Odniesienia w tekście głównym, każda tabela musi być przywołana w tekście zanim się pojawi
- Spis tabel i spis rysunków, zgodność z zawartością tekstu
- Aneksy: numeracja, odniesienia w tekście, kompletność spisu aneksów
- Jednostki miar, konsekwencja oznaczeń statystycznych
Korekta monografii dla wydawnictwa, house style
House style to zestaw wewnętrznych standardów wydawnictwa: sposób zapisu tytułów, format przypisów, zasady cytowania, reguły użycia cudzysłowu, dopuszczalne skróty, zasady zapisu liczb. Każde poważne wydawnictwo naukowe go posiada, i oczekuje, że autor lub jego korektor dostosuje maszynopis do tych wytycznych przed złożeniem tekstu do redakcji.
Dlaczego house style jest ważny. Redaktor prowadzący w wydawnictwie może odrzucić maszynopis niespełniający house style, lub odesłać go do autora z wymaganiem dostosowania. To wydłuża proces wydawniczy o tygodnie lub miesiące. Korekta monografii naukowej wykonana z uwzględnieniem house style konkretnego wydawnictwa skraca ten czas.
Różnice między wydawnictwami. Wydawnictwo Naukowe UW stosuje rozbudowane przypisy dolne w stylu humanistycznym. Wydawnictwa AGH preferują numeryczne cytowania w nawiasach kwadratowych (styl Vancouver lub IEEE), charakterystyczne dla nauk technicznych. PWN ma własny szczegółowy przewodnik redakcyjny, obejmujący m.in. zasady używania myślnika vs. dywizu, pisownię wyrażeń obcojęzycznych i format dat. Wydawnictwa zagraniczne (Routledge, Springer, Brill) dostarczają autorom rozbudowane pliki Author Guidelines, często kilkudziesięciostronicowe.
Korektor zewnętrzny a redaktor wydawniczy. Redaktor prowadzący w wydawnictwie odpowiada za zgodność tekstu ze standardami wydawnictwa, ale nie zastępuje korektora językowego, i nie ma czasu na przeprowadzanie pełnej korekty językowej maszynopisu. Korektor zewnętrzny i redaktor wydawniczy pełnią uzupełniające role: korektor doprowadza tekst do stanu gotowego do redakcji wydawniczej, redaktor wydawniczy dostosowuje finalny tekst do standardów konkretnego tytułu lub serii.
Przy składaniu monografii do wydawnictwa warto od razu poinformować korektorkę o wybranym lub planowanym wydawnictwie. To umożliwia uwzględnienie house style już na etapie korekty, a nie jako dodatkowy krok po zakończeniu pracy.
Wyślij fragment tekstu, bezpłatną wycenę otrzymasz w 24 h. Poprawki bez limitu w cenie usługi.
Ile kosztuje korekta monografii naukowej
Cena korekty monografii naukowej zależy od trzech zmiennych: objętości tekstu, stanu wyjściowego maszynopisu i zakresu zleconych prac.
Objętość. Podstawą wyceny jest standardowa strona maszynopisu: około 1 800 znaków ze spacjami. Monografia opisywana przez autora jako „220 stron A4 z normalnym formatowaniem” może po przeliczeniu na strony maszynopisu okazać się pracą liczącą 280-320 stron, zwłaszcza jeżeli tekst jest gęsty, zawiera rozbudowane przypisy dolne i obszerną bibliografię. Cena za stronę maszynopisu jest stała; cena całości wynika z rzeczywistej objętości.
Stan tekstu. Monografia, której autor sam wcześniej przeprowadził staranną autokorektę, z wyraźnym słownictwem specjalistycznym i spójną terminologią, wymaga mniej interwencji niż surowy draft pisany w pośpiechu przed deadline’em wydawnictwa. Przy wycenie uwzględniany jest stan przesłanego próbki: kilkanaście pierwszych stron tekstu wystarczy, żeby oszacować skalę potrzebnych prac.
Zakres. Korekta może obejmować wyłącznie warstwę językową (ortografia, interpunkcja, składnia) lub, szerzej, redakcję stylistyczną, weryfikację aparatu naukowego i dostosowanie do house style wydawnictwa. Zakres jest ustalany przy wycenie, po rozmowie o przeznaczeniu tekstu i wymaganiach wydawnictwa.
Czas realizacji. Monografia 200-stronicowa: orientacyjnie 14-22 dni roboczych przy standardowym zakresie. Monografia 350-stronicowa z pełną weryfikacją aparatu naukowego: 25-35 dni roboczych. Termin ekspresowy jest możliwy, ale wiąże się z wyższą ceną, praca w trybie ekspresowym oznacza ograniczenie liczby jednocześnie obsługiwanych zleceń.
Dokładna wycena korekty monografii naukowej jest bezpłatna i przygotowywana po przesłaniu próbki tekstu.
Jak wygląda proces korekty monografii
Krok 1: Przesłanie próbki i informacji wstępnych.
Na początku przesyłana jest próbka tekstu, pierwsze 20-30 stron maszynopisu, wraz z podstawowymi informacjami: objętość całej pracy, styl cytowania, planowane wydawnictwo lub przeznaczenie (habilitacja, wydawnictwo uczelniane, wydawca komercyjny), termin. Na podstawie próbki przygotowywana jest bezpłatna wycena.
Krok 2: Wycena i umowa.
Po akceptacji wyceny podpisywana jest umowa o dzieło, która określa zakres prac, termin realizacji i cenę. Umowa zawiera klauzulę poufności (NDA): treść monografii pozostaje wyłącznie między autorem a korektorką. Prawa autorskie do tekstu w żadnym stopniu nie są przenoszone.
Krok 3: Korekta w trybie śledzenia zmian.
Cała praca odbywa się w trybie Track Changes (Microsoft Word lub LibreOffice). Każda poprawka jest widoczna jako zmiana, autor widzi, co i dlaczego zostało zmodyfikowane. Komentarze w marginesach wyjaśniają wątpliwości, sygnalizują pytania do autora lub wskazują miejsca wymagające decyzji (np. „czy termin X i termin Y są tu używane synonimicznie, czy jest między nimi zamierzone rozróżnienie?”).
Krok 4: Lista zmian i pytania do autora.
Wraz z poprawionym plikiem autor otrzymuje listę systematycznych zmian (np. „przez całą pracę ujednolicono zapis 'tamże’, wcześniej w różnych miejscach pojawiały się 'ibidem’ i 'tamże’; zachowałam 'tamże’ jako konwencję polską”). Autor może odpowiedzieć na pytania i odrzucić poprawki, z którymi się nie zgadza, Track Changes daje mu pełną kontrolę.
Krok 5: Dostarczenie gotowego pliku.
W ustalonym terminie autor otrzymuje gotowy plik, w formacie Word lub innym uzgodnionym. Na życzenie autora możliwa jest wersja „czysta” (ze wszystkimi zaakceptowanymi zmianami) i wersja „ze śladami” (do wglądu w historię interwencji).
Dla kogo jest korekta monografii naukowej
Autorzy monografii habilitacyjnych. Monografia habilitacyjna jest oceniana przez komisję pod kątem dojrzałości naukowej kandydata. Język i aparat naukowy są elementem tej oceny, nie tłem. Korekta monografii naukowej przed złożeniem wniosku habilitacyjnego eliminuje ryzyko uwag komisji dotyczących warstwy językowo-formalnej.
Autorzy monografii punktowanych (lista MEiN). Wydawnictwa z listy MEiN przyznają autorowi 80 lub 200 punktów w ocenie parametrycznej, zależnie od rangi wydawnictwa. Uzyskanie tych punktów wymaga przejścia recenzji wydawniczej. Maszynopis z problemami językowymi może tę recenzję nie przejść.
Autorzy monografii wydawanych przez uczelnie lub wydawnictwa zewnętrzne. Niezależnie od punktacji MEiN, wydawnictwa naukowe mają obowiązek zapewnić wysoki poziom językowy publikowanych tekstów. Korekta wykonana przez autora lub jego współpracownika akademickiego nie zastąpi zewnętrznego spojrzenia korektorki specjalizującej się w polskim stylu naukowym.
Autorzy rozdziałów w monografiach wieloautorskich. Redaktorzy monografii zbiorowych coraz częściej wymagają od autorów rozdziałów złożenia tekstu po korekcie językowej. Zakres korekty jednego rozdziału (20-60 stron) jest znacznie mniejszy niż pełnej monografii, i odpowiednio tańszy.
Naukowcy piszący po polsku o tematyce z silną terminologią anglojęzyczną. Ekonomiści, prawnicy, psychologowie, wszędzie tam, gdzie literatura przedmiotu jest dominująco anglojęzyczna, a autor pisze w języku polskim, ryzyko kalk, niespójności terminologicznych i skaleń stylistycznych jest najwyższe. Korekta monografii naukowej z nauk społecznych obejmuje m.in. przegląd terminologii pod kątem polskich konwencji dyscyplinowych.
FAQ, korekta monografii naukowej
Czy korekta monografii różni się od korekty artykułu naukowego?
Tak, i to znacząco. Artykuł naukowy liczy zwykle 25-50 stron i jest podporządkowany precyzyjnym wytycznym redakcyjnym periodyku, autor zna wymagania z góry. Monografia ma własną logikę narracyjną, rozbudowany aparat naukowy i złożoną strukturę rozdziałową. Korekta monografii naukowej obejmuje weryfikację spójności całości, coś, czego przy artykule w takiej skali nie ma. Czas realizacji i cena są odpowiednio wyższe.
Jak długo trwa korekta monografii 300-stronicowej?
Przy standardowym zakresie (korekta językowa + redakcja stylistyczna + weryfikacja aparatu naukowego), orientacyjnie 20-30 dni roboczych. Na czas realizacji wpływa stan tekstu: dobrze przygotowany maszynopis po autokorekcie autora wymaga mniej czasu niż surowy draft. Dokładny termin jest ustalany przy wycenie, po przejrzeniu próbki.
Czy korektorka rozumie specjalistyczną terminologię?
Korekta monografii naukowej obejmuje warstwę językową i formalną, nie merytoryczną. Nie jest wykonywana ocena twierdzeń, wyników badań ani metod. Weryfikowana jest natomiast konsekwencja użycia terminów specjalistycznych przez cały tekst, co wymaga ich rozumienia w zakresie konwencji danej dyscypliny. Doświadczenie z humanistyką (filozofia, historia, filologia, pedagogika), naukami społecznymi (socjologia, psychologia, ekonomia, prawo) i naukami o zarządzaniu oznacza znajomość terminologicznych konwencji tych dziedzin.
Czy mogę przesłać tekst w LaTeX?
Tak. Tekst w LaTeX może być przesłany w formacie .tex lub jako wygenerowany PDF. Poprawki są zwracane w formie pliku z adnotacjami lub, przy mniejszych objętościach, jako lista zmian z precyzyjnym wskazaniem miejsc. Dla wygody obu stron zalecane jest jednak dostarczenie tekstu w formacie Word (lub LibreOffice), Track Changes działa wtedy sprawnie i autor widzi każdą interwencję bezpośrednio w pliku.
Co z indeksem i bibliografią?
Bibliografię sprawdza się w ramach standardowej korekty monografii naukowej, format cytowań, spójność z cytowaniami w tekście, poprawność danych bibliograficznych. Indeks rzeczowy lub osobowy, jeżeli jest już przygotowany przez autora, sprawdzany jest pod kątem formalnym (alfabetyzacja, spójność odesłań do stron). Tworzenie indeksu od podstaw jest możliwe jako oddzielne zlecenie, wymaga osobnej wyceny.
Czy korekta obejmuje streszczenie w języku angielskim?
Streszczenia w języku angielskim (abstract) są uwzględniane w standardowym zakresie korekty, jeżeli są napisane po polsku, a następnie przetłumaczone przez autora. Korektorka sprawdza wtedy polskie streszczenie. Weryfikacja angielskiego streszczenia pod kątem poprawności językowej jest możliwa jako usługa dodatkowa i wymaga odrębnej wyceny ze względu na inny charakter pracy (korekta języka obcego).
Zamów wycenę korekty monografii naukowej
Wycena jest bezpłatna i przygotowywana na podstawie próbki tekstu (20-30 stron) oraz informacji o przeznaczeniu monografii, stylu cytowania i planowanym terminie złożenia do wydawnictwa lub komisji.
Korekta monografii naukowej wykonywana jest z pełną poufnością, umowa zawiera klauzulę NDA. Prawa autorskie do tekstu pozostają wyłącznie przy autorze.
Aby zamówić wycenę, wystarczy wypełnić formularz kontaktowy i przesłać próbkę tekstu. Odpowiedź z wyceną i propozycją terminu realizacji wraca w ciągu 24-48 godzin w dni robocze.
Przejdź do formularza wyceny →
